S2M - LỜI GIẢI CHO BÀI TOÁN KHOẢNG CÁCH NHÀ TRƯỜNG – THỊ TRƯỜNG

Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp làm trái ngành ở Việt Nam đang ở mức đáng báo động, có ngành lên tới hơn 60%. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lại phải đối mặt với thực trạng thiếu nhân lực có kỹ năng đáp ứng yêu cầu thực tế. Nghịch lý này không chỉ khiến sinh viên lãng phí thời gian và chi phí học tập, mà còn buộc doanh nghiệp tốn kém cho tuyển dụng, đào tạo lại và thường xuyên gặp tình trạng nhân sự biến động. Khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động vì vậy trở thành bài toán cấp thiết cần lời giải.

SINH VIÊN TỐT NGHIỆP LÀM KHÔNG ĐÚNG NGÀNH NGHỀ

Nhiều khảo sát gần đây cho thấy một bộ phận đáng kể sinh viên sau khi tốt nghiệp không thể tìm được việc đúng chuyên môn đã học, hoặc buộc phải chấp nhận công việc trái ngành. Đây là một nghịch lý khi Việt Nam vừa thừa lao động cử nhân, vừa thiếu lao động có kỹ năng phù hợp.

Theo kết quả nghiên cứu của nhóm TS. Trần Quang Tuyến, NCS Vũ Bích Ngọc, TS. Vũ Văn Hưởng đưa ra tại tọa đàm Việc làm trái ngành của các cử nhân kinh doanh và quản lý ở Việt Nam, tại Trường Quốc tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, trung bình tỷ lệ sinh viên ra trường làm trái ngành cho tất cả các ngành đào tạo là 21.43%; kỹ thuật, công nghệ, kiến trúc & xây dựng (31,6%); nhân văn & nghệ thuật (63%); khoa học tự nhiên, toán & CNTT (60,6%); nông lâm ngư & thú y (67%)[1]. Thậm chí trong ba năm 2021-2023, chỉ 22-37% sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội có việc làm đúng ngành sau tốt nghiệp.[2]

Trong khi đó, doanh nghiệp lại phản ánh tình trạng thiếu hụt nhân sự có kỹ năng phù hợp, đặc biệt ở các vị trí đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn, ngoại ngữ, quy trình làm việc và văn hóa tổ chức.

Ngay cả khi đã tuyển dụng được, nhiều doanh nghiệp vẫn đối mặt với tình trạng nhân viên rời bỏ công việc trong 6 – 12 tháng đầu. Việc thay đổi nhân sự thường xuyên không chỉ khiến chi phí đào tạo nội bộ tăng cao mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sự ổn định trong vận hành.

THÁCH THỨC KHOẢNG CÁCH NHÀ TRƯỜNG - THỊ TRƯỜNG

Thách thức đối với sinh viên

• Thiếu trải nghiệm thực tế, nhiều kiến thức lý thuyết không áp dụng được vào công việc.

• Chưa được định hình rõ con đường sự nghiệp, dễ rơi vào tình trạng “thử – sai – bỏ” khi ra trường.

• Sinh viên học nhiều nhưng khó đáp ứng yêu cầu: Thiếu chuyên môn sâu, thiếu hiểu biết văn hóa, nội quy, quy trình vận hành tại nơi làm việc

• Thực tập hình thức, ít hoặc không có lương, thiếu động lực cam kết nghề

• Định hướng thiếu chính xác: Nhiều sinh viên sau 3–4 năm vẫn làm trái ngành hoặc bỏ học.

• Chuyển việc cao: Tỷ lệ tuyển dụng thấp, nhân sự vào làm chuyển việc sớm do không phù hợp.

Thách thức đối với nhà trường

• Chương trình đào tạo chậm cập nhật theo nhu cầu thị trường.

• Còn tập trung vào “dạy – học – thi” thay vì “trải nghiệm – thực hành – giải quyết vấn đề

• Lớp học vẫn kiểu giảng đường nhưng thiếu bối cảnh thật.

• Trang thiết bị, máy móc đầu tư lớn nhưng ít khai thác, sinh viên ít cơ hội thực hành.

• Hợp tác đa dạng với Doanh nghiệp (mời quản lý thực chiến) nhưng vẫn khó đảm bảo đầu ra phù hợp nhu cầu

• Kết quả đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu thị trường, sinh viên khó có việc làm đúng ngành

Thách thức với doanh nghiệp

• Gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân lực vừa có kiến thức nền, vừa có kỹ năng thực tiễn.

• Phải mất nhiều chi phí đào tạo lại hoặc chấp nhận rủi ro tuyển sai người.

• Doanh nghiệp rót tiền hỗ trợ trường nhưng không tuyển được người phù hợp.

• Đầu tư vào ứng dụng đào tạo (VR/AR) đắt đỏ nhưng không đảm bảo năng suất thật

• Kết quả học thi không phản ánh năng lực, kỹ năng thái độ công việc yêu cầu

• Tiêu chí tuyển dụng thiếu nhất quán hoặc kỳ vọng cảm tính.

• Không khớp cung – cầu: Tỉ lệ nghỉ việc cao, cung không đáp ứng nổi cầu đang càng tăng

4. Thách thức với thị trường xã hội

• Thừa số lượng cử nhân nhưng thiếu nguồn nhân lực chất lượng.

• Khoảng cách cung – cầu nhân lực ngày càng lớn, tạo áp lực cho cả hệ thống.

• Khoảng cách chiến lược - thực thi phổ biến trong mọi ngành kinh doanh do vấn đề thiếu thừa nhân sự

• Thiếu dữ liệu & báo cáo thực tế để cùng tham chiếu và ra các đánh giá, quyết định chính sách phù hợp

• Thiếu giải pháp đột phá, hướng về và đo lường kết quả cụ thể tập trung vào chất lượng, hướng về năng lực bền vững và thích ứng thị trường.

S2M - NHÀ MÁY HỌC TẬP TINH GỌN - GẮN KẾT NHÀ TRƯỜNG - THỊ TRƯỜNG

Giải pháp mà Respect Việt Nam (RVN) đưa ra nhằm giải quyết tình trạng “học một đường, làm một nẻo” được xây dựng trên nguyên tắc: đào tạo phải bắt đầu từ mục tiêu cụ thể của thị trường. Thay vì đào tạo theo hướng chung chung, RVN phối hợp trực tiếp với cả nhà trường và doanh nghiệp để làm rõ những yêu cầu thực tiễn mà sinh viên cần đáp ứng ngay sau khi tốt nghiệp.

Khác với những chương trình hợp tác “3 nhà” – nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp – vốn tập trung vào cơ chế hoặc chính sách chung để kết nối trường học với thị trường lao động, S2M lại tập trung vào đối tượng Sinh viên.

Chương trình bắt đầu từ việc làm rõ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, xác định những kỹ năng, năng lực mà họ đang thiếu và cần ở nhân lực tương lai. Dựa trên những thông tin này, S2M thiết kế các hoạt động đào tạo và phát triển năng lực cho sinh viên, giúp họ được trang bị đúng kỹ năng và tư duy mà thị trường lao động đang tìm kiếm. Nhờ vậy, sinh viên không chỉ nâng cao khả năng thích ứng mà còn đáp ứng được nhu cầu thực sự của doanh nghiệp ngay khi bước ra môi trường làm việc.

SỨC LAN TỎA CỦA S2M VÀ SỰ ĐỒNG HÀNH CỦA CÁC TỔ CHỨC, CHUYÊN GIA UY TÍN

Sáng kiến đào tạo gắn kết thị trường lao động của Respect Việt Nam hiện đã và đang được triển khai tại nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Phú Thọ. Mô hình này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các trường đại học và cao đẳng nghề, tiêu biểu như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Đại Nam, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Hùng Vương, Cao đẳng Nghề Phú Thọ,… Việc triển khai rộng rãi không chỉ giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận thực tiễn sớm hơn, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp tìm thấy nguồn nhân lực chất lượng, giảm thiểu khoảng cách giữa giảng đường và môi trường làm việc.

Sự ủng hộ của UBND tỉnh Phú Thọ với sáng kiến VILM2030 (bao gồm Đề án S2M)

Quang cảnh buổi làm việc giữa UBND tỉnh Phú Thọ và Sáng kiến VILM2030

Ngày 29/05/2025, tại UBND tỉnh Phú Thọ, Sáng kiến VILM2030 đã trình bày các nội dung, đề án với đại diện Lãnh đạo UBND tỉnh Phú Thọ, Văn phòng UBND tỉnh, lãnh đạo các Sở Nội vụ, Giáo dục & Đào tạo, các Trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn tỉnh. UBND tỉnh Phú Thọ nhận thấy những tác động sâu sắc của đề án với vấn đề nguồn nhân lực cả ở khu vực công và khu vực tư, đồng ý triển khai và cam kết hỗ trợ tối đa việc thí điểm đề án tại địa bàn.

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Respect Việt Nam và Trường Đại học Hùng Vương

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Respect Việt Nam và Trường Đại học Hùng Vương

Ngày 24/9/2025 Trường Đại học Hùng Vương tổ chức Hội nghị Ký kết thoả thuận hợp giữa Nhà trường với Công ty TNHH Respect Việt Nam để triển khai đề án S2M nhằm hỗ trợ đào tạo, phát triển kỹ năng với yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, trên cơ sở mô hình Nhà máy học tập tinh gọn (Lean Learning Factory).

Ông Đỗ Khắc Thanh - Hiệu trưởng trường Đại học Hùng Vương nhận định: "Tôi nhận thấy giải pháp này rất thiết thực, cần thiết cho sinh viên khi tham gia làm việc tại doanh nghiệp"

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Respect Việt Nam và Trường Cao đẳng Nghề Phú Thọ

Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Respect Việt Nam và Trường Cao đẳng Nghề Phú Thọ

Cùng ngày 24/9/2025 Trường Cao đẳng Nghề Phú Thọ tổ chức Hội nghị Ký kết thoả thuận hợp giữa Nhà trường với Công ty TNHH Respect Việt Nam.

Tại buổi làm việc, bà Cao Thị Thanh Hòa - Trưởng phòng Tuyển sinh và Giới thiệu việc làm nhận định: "Chúng tôi luôn trăn trở với hai vấn đề về việc làm cho sinh viên: (i) sinh viên qua đào tạo và lao động chưa qua đào tạo không có sự phân biệt và xác định đúng giá trị khi làm việc tại doanh nghiệp; (ii) sinh viên có khả năng gắn bó với doanh nghiệp trên 02 năm có tỉ lệ rất thấp. Tôi hy vọng đề án S2M sẽ góp phần giải quyết được những trăn trở của chúng tôi. "

Cam kết đồng hành của các trường đại học tại dự án S2M

Bà Đặng Thị Hải Hà - Cố vấn trưởng Sáng kiến VILM trình bày tại trường Đại học Đại Nam

Ông Lê Đắc Sơn – Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Đại Nam: “Trường Đại học Đại Nam đồng tình với quan điểm lấy yêu cầu của doanh nghiệp là kết quả đầu ra cho đào tạo. Chúng tôi rất mong có sự đồng hành của doanh nghiệp trong suốt quá trình đào tạo của trường.”

Ông Nguyễn Ngọc Long – Phó Hiệu trưởng - Cao đẳng nghề Bách khoa Hà Nội: “Chúng tôi có tỉ lệ sinh viên làm trái ngành khá cao, qua chương trình, chúng tôi kỳ vọng sinh viên hiểu được nhu cầu việc làm của bản thân, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp để làm việc ngay và việc đúng ngành”

Hình ảnh buổi làm việc của Sáng kiến tại các trường đại học

Bà Phạm Thanh Huyền – Trưởng phòng Công tác sinh viên - Đại học Bách Khoa Hà Nội: “Quá trình đưa sinh viên đi thực tập chúng tôi dù đã nhắc nhở kỹ nhưng vẫn thường xuyên phải xử lý các sự vụ phát sinh như sinh viên vi phạm kỷ luật, vi phạm an toàn lao động,… Tôi hy vọng chương trình đào tạo tinh gọn của RespectVN có thể giúp giải quyết vấn đề này”

Hình ảnh buổi làm việc của Sáng kiến tại các trường đại học

Ông Phan Trọng Tùng - Phó Giám đốc Trung tâm khảo sát thông tin việc làm và đào tạo khởi nghiệp Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội chia sẻ: "Chúng tôi đã hợp tác với nhiều dự án, nhiều doanh nghiệp và tôi nhận thấy đề án S2M có tính mới rất cao, tôi rất ủng hộ việc triển khai đề án. "

Bà Trần Ánh Phương - Phó phòng Tổng hợp - Trường Kinh tế - Đại học Công nghiệp Hà Nội chia sẻ: "Tôi hy vọng đề án có thể mang lại những giá trị thiết thực cho bản thân sinh viên, cho nhà trường và cho xã hội"

KÊU GỌI HÀNH ĐỘNG

Respect Việt Nam tin rằng việc thu hẹp khoảng cách đào tạo – việc làm không thể chỉ là nỗ lực của một bên. Sinh viên cần chủ động tham gia vào các chương trình thực tiễn để khám phá năng lực bản thân và sẵn sàng hội nhập. Doanh nghiệp cần đồng hành cùng nhà trường, đưa ra tiêu chí rõ ràng, hỗ trợ quá trình đào tạo ngay từ đầu. Các trường đại học, cao đẳng cần mở rộng hợp tác, gắn chương trình giảng dạy với nhu cầu thị trường và đổi mới phương pháp. Khi ba mắt xích cùng chung tay, mô hình đào tạo tinh gọn của RVN sẽ không chỉ giúp sinh viên có việc làm đúng ngành, doanh nghiệp có nhân lực phù hợp, mà còn góp phần xây dựng một thế hệ lao động Việt Nam chất lượng cao, tự tin bước ra thị trường quốc tế.

Để tìm hiểu thêm về chương trình đào tạo tinh gọn và cơ hội hợp tác giữa nhà trường – doanh nghiệp – sinh viên, vui lòng liên hệ:

Respect Việt Nam

Email: info@respectvn.com

Hotline: 0888673222

Website: https://www.respectvn.com/s2m

---

Đề án S2M "From School to Market" - Đề án đầu tiên tại Việt Nam áp dụng đổi mới tư duy và công nghệ đào tạo để hướng về chất lượng nguồn nhân lực từ trường học ra đến nơi làm việc - Đề án thuộc Khuôn khổ Chương trình VILM2030 - Sáng kiến Đổi mới trong Học tập & Quản trị Việt Nam đến 2030.

S2M được thiết kế như một hệ sinh thái đào tạo – thử nghiệm – phát triển nhân tài trong giai đoạn “thực tập – thử việc” của sinh viên với sự tham gia của cả 4 bên: Sinh viên – Nhà trường – Doanh nghiệp – Xã hội. Điểm khác biệt cốt lõi của S2M:

• Không chỉ dừng ở đào tạo trong lớp học, sinh viên được thử thách bản thân trực tiếp tại môi trường thực tế.

• Sinh viên được (tự) đánh giá năng lực, phân loại vị trí và huấn luyện kỹ năng ngay trong giai đoạn thực tập, thử việc.

• Gắn liền với dữ liệu & báo cáo thực tế để doanh nghiệp, nhà trường và sinh viên cùng tham chiếu.

• Là chương trình duy nhất hiện nay tại Việt Nam tập trung vào chất lượng nhân lực thay vì chỉ số lượng, hướng về năng lực bền vững và thích ứng thị trường.

There are no great organizations. There are only great people who make great organizations"

-----------

Respect Vietnam prepares purpose-driven leaders & people-centric organizations In the face of the fast-changing world of work  

-----------

RESPECT VIETNAM LTD CO.

Fanpage: RespectVN

Website: respectvn.com 

Linkedin: vn.linkedin.com/company/respect-vietnam 

Address: No. 66 Lane 102 Street Truong Chinh, District Dong Da, Hanoi

Email: info@respectvn.com

Hotline: 0888673222